Το Κατώφλι

Ο χείμαρρος αναλώνεται σε μια νύχτα. Μέχρι το πρωί, είναι ήδη μύθος – η χρονιά που πνίγηκε η κοιλάδα, η ώρα που γκρεμίστηκαν οι γέφυρες. Η κοίτη μένει. Μια μνήμη σκαλισμένη στην πέτρα. Δεν είσαι ο χείμαρρος. Είσαι ό,τι αυτός σκαλίζει. Λαχταράς να γίνεις εκείνος ο χείμαρρος – η δύναμη που ξαναγράφει χάρτες. Μα το νερό ξεχνά τον εαυτό του σε κάθε στροφή· όλη η μανία του σε μια ορμή. Ως το πρωί: λάσπη. Το ποτάμι δεν έχει τέτοια φιλοδοξία. Οι ακμές σου λειαίνονται, κόκκο με κόκκο, παραδομένες στο ρεύμα. Το ποτάμι δεν ρωτά τι θέλεις να κρατήσεις. Με τις εποχές, με τους αιώνες, η πέτρα γίνεται πέρασμα. Η ουλή που αφήνει το νερό, γίνεται η πορεία που το νερό ακολουθεί.

Η Οδός

Ό,τι ρέει πολύ πλατύ δεν χαράζει κοίτη. Ό,τι ρέει πολύ ρηχό δεν φτάνει στη θάλασσα. Ό,τι περνά χαράζει την κοίτη· ό,τι μένει υψώνει την όχθη. Το ποτάμι είναι η ανακωχή των δύο. Το ποτάμι βαθαίνει αφαιρώντας. Την κοιλάδα τη σκάλισε αυτό που άντεξε, όχι αυτό που κατέκλυσε. Άφησε το πέρασμα των άλλων να σε λαξεύσει – να βαθύνει τις όχθες σου, να λειάνει τις ακμές σου. Ναι, κοστίζει. Κάθε κόκκος που φεύγει είναι μικρός θάνατος. Κάθε θάνατος βαθαίνει το κανάλι για όσους ακολουθούν. Το νερό του βάλτου λιμνάζει, πρασινίζει, σαπίζει στην απραξία του. Η πλημμύρα ξαναγράφει τον χάρτη σε μια νύχτα· το πρωί είναι λάσπη και μύθος. Το ποτάμι θυσιάζει την ορμή του σμιλεύοντας τον βράχο, και βρίσκει αυτό που ούτε ο βάλτος ούτε η πλημμύρα θα γνωρίσουν ποτέ: τη θάλασσα. Οι όχθες δεν φυλακίζουν το νερό. Του χαρίζουν προορισμό. Δεν είσαι ο χείμαρρος που θα θυμηθούν. Είσαι η κοίτη που θα εμπιστευτούν χωρίς να την ονομάσουν.

Η Σκιά

Η κόρη του παρασύρθηκε μια φορά. Ο Προστάτης όρμηξε· το χέρι του έκλεισε στο κενό του νερού, εκεί που ήταν τα δάχτυλά της. Τη βρήκαν ένα χιλιόμετρο πιο κάτω – ζωντανή, πιασμένη από ξένους που δεν θα γνώριζε ποτέ. Ήταν πέντε χρονών. Τα χέρια του δεν ξέχασαν. Είκοσι χρόνια μετά, τινάζονται ακόμα στη βροχή. Κι έτσι χτίζει – πέτρες στο κανάλι, λάσπη σφιγμένη, το νερό να μαζεύεται πίσω του: ακίνητο, ασφαλές. Η κόρη του είναι αυτή που φεύγει. Στο κατώφλι γυρνά και του λέει: Χρειάζομαι κάπου να φτάσω. Δεν καταλαβαίνει. Είχε μπερδέψει την ασφάλεια με τον προορισμό. Σε νερό που δεν κυλά, κανείς δεν φτάνει. Πεθαίνει με γροθιές σφιγμένες απέναντι σ' ένα ρεύμα που στέρεψε πριν από χρόνια. Πίσω από το φράγμα που έχτισε: σκασμένο χώμα, κι ένα αχνό αυλάκι εκεί που το νερό πίεζε κάποτε. ❖ Η Αδέσμευτη ορκίστηκε να μην κρατήσει τίποτα μέσα της. Μεγάλωσε βλέποντας τον πατέρα της να φράζει τη ζωή του – το νερό να πρασινίζει, τη μητέρα της να πίνει απ' αυτό. Κι έτσι γκρεμίζει τις όχθες της. Η πρώτη πλημμύρα είναι έκσταση: νερό να ορμά όπου δεν επιτρεπόταν ποτέ, ν' αγγίζει κάθε ρίζα, κάθε σκασμένο χωράφι. Γείτονες που δεν ήξεραν το όνομά της το μαθαίνουν τώρα. Μα νερό χωρίς όχθες δε βρίσκεται δυο φορές στο ίδιο μέρος. Οι ρίζες που ξύπνησε μέσα στη φρενίτιδα της άνοιξης, εγκαταλείπονται να ψηθούν στον καλοκαιρινό ήλιο. Βρίσκεται παντού ταυτόχρονα, μα πουθενά για πολύ. Όταν επιτέλους αναζητά κατεύθυνση, η ορμή της έχει πια σβήσει. Ξεχειλίζοντας άγρια στις πεδιάδες, αγγίζει κάθε ρίζα μα δεν αγκυρώνει καμία. Στερημένη από όχθες που θα της χάριζαν βάθος, απλώνεται σ' έναν καθρέφτη που εξατμίζεται. Ξαναγύρισαν τον επόμενο χρόνο να βρουν το ποτάμι που τους είχε ξυπνήσει. Βρήκαν μια γραμμή αλατιού στους βράχους και λακκούβες που ο ήλιος ήδη έσβηνε.

Η Τομή