Το Κατώφλι

Ριζωμένο και σιωπηλό, κλαδιά βαριά από καρπό. Δεν ρωτά ποιος στέκεται από κάτω – αν τα χέρια είναι ορθάνοιχτα ή αν παραμονεύει γυμνός βράχος. Καρποφορεί ώσπου το κλαδί να λυγίσει, και παραδίδεται. Το δέντρο δεν αποφασίζει να δώσει. Το δόσιμο είναι ό,τι γίνεται ο χυμός του. Οι ρίζες του αντλούν από νερό που δεν κέρδισε, από χώμα που δεν έχτισε. Ο χυμός δεν θυμάται τη βροχή· ο καρπός δεν θυμάται το κλαδί. Ο καρπός πέφτει όπου πέφτει – σε ευγνώμονα χέρια, σε ξερόβραχο, μέσα σε ζωές που δεν θα μάθουν ποτέ τ' όνομά του. Το δέντρο δεν ξέρει άλλον τρόπο. Ριζώνει. Υψώνεται. Αφήνει.

Η Οδός

Το κλαδί που φέρνει τον βαρύτερο καρπό χτίζει το δυνατότερο ξύλο. Το κλαδί που δεν φέρνει τίποτα μαραίνεται. Κάθε εποχή χαράζει τις ρίζες βαθύτερα – προς νερό που το δέντρο δεν ήξερε πως ήταν εκεί. Έρχεται μια εποχή που δεν μένει παρά ο πυρήνας, κοιλωμένος απ' όσα έφερε. Η γλύκα ξεραίνεται σε φλούδα. Ο χυμός κοπάζει· κάθε κλαδί πονά να κλείσει — ο πόνος αξεχώριστος από την ανάπαυση. Μα οι ρίζες ξέρουν τον δρόμο, αυλακωμένες από κάθε ξηρασία που έχουν διψάσει. Μέσα σ' αυτήν την ακινησία, ένας νέος πλησιάζει — πεινασμένος — κι απλώνει χέρι προς τον τελευταίο καρπό. Δεν σου μένει τίποτα. Ανοίγεσαι ούτως ή άλλως. Ο φλοιός σκίζεται εκεί που αποκόπτεται ο καρπός. Καρπός πέφτει σε πέτρα και σαπίζει. Άλλον τον αρπάζουν χέρια που απλώνονται χωρίς να υψώσουν το βλέμμα. Το δέντρο το ξέρει· φέρνει καρπό ούτως ή άλλως. Ο όρκος του ανήκει στον σπόρο. Ποτέ στο χώμα.

Η Σκιά

Η Γενναιόδωρη πρόσφερε τους καρπούς της ελεύθερα – δίχως δισταγμό, δίχως όρους. Ο καρπός της έπεφτε σε καλό χώμα· τα χέρια τον δέχονταν ζεστά. Οι σπόροι δεν ρίζωσαν ποτέ. Καρποφόρησε κι άλλο. Ένας νεαρός ήρθε σε χρονιά ξηρασίας. Τον είδε να τρώει – τους ώμους να ισιώνουν, το χρώμα να γυρνά. Τρεις εποχές χύθηκε ο χυμός σ' ένα κλαδί – αυτό που έφτανε ως αυτόν. Τ' άλλα κλαδιά λέπτυναν. Δεν το πρόσεξε. Δυνάμωσε. Ένα πρωί τον είδε να στέκεται στην άκρη της σκιάς της, γυρισμένος προς τα έξω. Έφερε έναν ακόμα καρπό – τον τελευταίο που σήκωνε το κλαδί. Έπεσε στα πόδια του. Τον πάτησε. Καρποφορεί κι άλλο. Πιο αδύναμα τώρα. Ο τελευταίος καρπός πέφτει σε γη που έχει ήδη ξεχάσει το όνομά της. Αναρωτιέται: τι είχε η γλύκα μου; Τίποτα. Κάποια χώματα είναι άγονα ό,τι κι αν πέσει. ❖ Ο Σοφός μετρά τους δακτυλίους στο ξύλο. Έχει δει καρπό να πέφτει σε πέτρα και να σαπίζει. Χέρια που πήραν χωρίς να κοιτάξουν ψηλά. Ορκίστηκε: η γλύκα του θα βρει χώμα που κρατά. Τώρα διαβάζει το έδαφος πριν πέσει ο καρπός. Τούτο το χώμα, πολύ ρηχό. Εκείνα τα χέρια, πολύ πρόχειρα. Κρατά το κλαδί ωσότου φτάσει βεβαιότητα. Ένα κορίτσι ήρθε τη χρονιά της ξηρασίας. Στάθηκε κάτω από τα κλαδιά του τρεις μέρες – χείλη σκασμένα, δίχως λέξη. Δεν άπλωσε χέρι. Περίμενε. Την τρίτη μέρα, το κλαδί λύγισε μόνο του. Ένας καρπός κρεμόταν τόσο χαμηλά που θα μπορούσε να τον πάρει. Ένιωσε τράβηγμα – χυμός να σφαδάζει ενάντια στη λαβή, γλύκα έτοιμη, το ξύλο να στενάζει προσμένοντας τη λύτρωση. Οι ρίζες του διάβασαν το χώμα κάτω απ' τα πόδια της. Αμμώδες. Ρηχό. Κράτησε. Έφυγε τέταρτη μέρα. Την είδε να βαδίζει ανατολικά, προς δέντρα που καρποφορούσαν χωρίς να διαβάζουν το χώμα. Χρόνια αργότερα, ένας ταξιδιώτης ξεκουράζεται στη σκιά του και μιλά για ένα περιβόλι ανατολικά — φυτεμένο, λέει, από μια γυναίκα με σκασμένα χείλη. Δεν απαντά. Πάνω του, ο καρπός εκείνου του καλοκαιριού κρέμεται ακόμα – μαυρισμένος, κολλημένος στο κοτσάνι. Δεν ξεχωρίζει πια πού τελειώνει το κοτσάνι και πού αρχίζει η λαβή του. Πεθαίνει βαρύς, τσακισμένος από την ίδια του τη γλύκα. Ό,τι αρνήθηκε να προσφέρει, ζυμώθηκε σε σήψη μέσα στο ίδιο του το ξύλο. Ανατολικά, το περιβόλι καρπίζει χωρίς εκείνον.

Η Τομή